მთავარი > ლიტერატურა > მიშელ უელბეკის გაშიშვლებული ლიტერატურა

მიშელ უელბეკის გაშიშვლებული ლიტერატურა


“კითხვის გარეშე ცხოვრება სახიფათოა:

მხოლოდ არსებული რეალობით უნდა დაკმაყოფილდე,

ეს კი დიდად სარისკო რამაა.”

მიშელ უელბეკი

„პლატფორმა“ მიშელ უელბეკის ძალიან პოპულარული რომანია,  რადგან ითვლება, რომ მასში ავტორი დღევანდელი ევროპის უამრავ პრობლემატურ საკითხს ეხება.  მე კი მგონია, რომ მისი პოპულარობა რომანში სექსის სიჭარბემ გამოიწვია, რადგან შინაარსი უფრო სკანდალურია, ვიდრე სიღრმისეული. ყოველ თავში, ყოველ ფურცელზე სექსია, სექსი და მხოლოდ სექსი…

ერთი ბლოგერის არ იყოს, მიშელის გაშიშვლებულმა ლიტერატურულმა „ნაღვაწმა“ დიდად ვერ მომხიბლა. თუმცა მათთვის, ვისაც დროის ხარჯვად მიაჩნია სქესობრივი აქტების აღწერით დახუნძლული რომანის კითხვა, გადავწყვიტე საქმე გამემარტივებინა და მიმოხილვითი პოსტი დამეწერა რომანში დაჭერილ ძირითად მომენტებზე.

წიგნის პირველ ნაწილში მოქმედება ტაილანდში ვითარდება, ხიმინჯებზე შემდგარი პალმის შტოებით გადახურული ხის ბუნგალოების ფონზე. უელბეკი კარგად ახერხებს ჩვენს წარმოსახვაში ცხადად დაგვანახოს ნამდვილი ტაილანდი, რომელიც მანამ არსებობდა, სანამ იგი დღევანდელი თავისუფალი სამყაროს ანუ საბაზრო ეკონომიკის ნაწილი გახდებოდა – მისთვის უცხო იყო შიმშილობა და ეპიდემიები, სამოქალაქო თუ რელიგიური ხასიათის ომები; ქვეყანაში, სადაც ცნობიერებას მშვიდობიანი რელიგიის კანონები წარმართავდნენ, ადამიანები უმთავრესად ტკბილად და ბედნიერად ცხოვრობდნენ.

რომანის მთავარი გმირი კი ნებისმიერი დღევანდელი ევროპელის პროტოტიპია, რომელსაც კაცთმოყვარეობა გულს ურევს, სხვების სვე-ბედი ოდნავადაც არ აღელვებს, მისთვის უცხოა სოლიდარობის მსგავსი განცდა. იგი ცხოვრებას სრულიად უძრავ მდგომარეობაში თანდათანობით გადასვლის პროცესად აღიქვამს და მას ფრანგულ ბულდოგს ადარებს, რომელიც ბავშვური სიცელქიდან სიბერის აპათიურობამდე მიდის. მისი აზრით, მოგონებებს იმიტომ ვაგროვებთ, რომ სიკვდილის დროს თავი მარტო არ ვიგრძნოთ (მე კი მგონია, მოგონებები ცხოვრების საინტერესოდ გატარებაში გვეხმარება, სიკვდილის წინ ყველა მაინც მარტოა); ხოლო კულტურა ჩვენი უბადრუკი ცხოვრების ლოგიკურ კომპენსაციად მიაჩნია.  ადამიანური უნიკალურობის იდეა მხოლოდ მაღალფარდოვანი სისულელა და მეტი არაფერიო, წერს უელბეკი.

უელბეკის თვალსაზრისით, ტაილანდელებს სექსუალურობის გარდა პოლიტიკური „მოქნილობაც“ ახასიათებთ, რისი წყალობითაც ორ საუკუნეზე მეტი ხნის განმავლობაში საფრანგეთსა და ინგლისს შორის გამოჭყლეტილებს საშუალება მიეცათ, ორივე კოლონიზატორს ხელიდან დასხლტომოდნენ და ერთადერთ ქვეყნად დარჩენილიყვნენ მთელ სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, რომელიც კოლონია არასდროს ყოფილა. იაპონელებისათვის დამახასიათებელი ბუნებრივი სისასტიკის ფონზე უელბეკი ხაზს უსვამს ტაილანდელების მშვიდ, თბილ ბუნებასა და კეთილგანწყობას. ამავე რომანში ჩინელ ხალხთან ტაილანდელების კონტრასტულობას გვიჩვენებს: „ტაილანდელებისაგან განსხვავებით, რომლებიც ყოველგვარ ვითარებაში უზადო სისუფთავით, ზღვარგადასული პეწენიკობითაც კი გამოირჩევიან, ჩინელები ხარბად ჭამენ, გამოტენილი პირით ხარხარებენ და ირგვლივ საკვების ნაწილაკებს ფანტავენ… ერთი სიტყვით, პირდაპირ  ღორებივით იქცევიან“.

რომანში მწერალი კაპიტალიზმის პრინციპსაც გვიხსნის და სიტყვებით – თუ წინ ვეღარ მიდიხარ, უკვე სიკვდილის ბუზი გაზის – თავში გვიკაკუნებს; კონკურენციასთან დაკავშირებით კი რეცეპტივით გამოწერილი რჩევით გვამარაგებს – „თუ ჩრდილში ვითარდებით და დიდად არ ხმაურობთ, როცა კონკურენტები გამოიღვიძებენ და თქვენი ნიშის დაკავებას მოისურვებენ, უკვე ძალიან გვიანი იქნება: ყველა ნახავს, რომ საკუთარი ტერიტორია ბოლომდე ჩაგიკეტავთ და გადამწყვეტი კონკურენტული უპირატესობაც მოგიპოვებიათ“.

ერთი საინტერესო აბზაცი დამამახსოვრდა კიდევ, სადაც უელბეკი წერს: „არისტოკრატებისაგან განსხვავებით, მდიდრები სულაც არ ამტკიცებენ, რომ ისინი სხვა ადამიანებისაგან ბუნებრივად განსხვავდებიან. უბრალოდ იმას აცხადებენ, უფრო მდიდრები ვართო“. ვინატრე, ოდესმე ასე კარგად განცალკევებული და საკუთარ-სახელ-დარქმეული მდგომარეობები მეხილა საქართველოშიც.

სკანდალური მწერალი ისლამურმა საზოგადოებამ ისლამოფობიასა და რასიზმში იმის გამო დაადანაშაულა, რომ რომანში არაბული ქვეყნების რელიგიას უაზრობას, ხოლო მუსლიმებს საჰარის გლახებს უწოდებს. იგი აღნიშნავს, რომ სანამ მუსულმანური რელიგია არსებობს, მსოფლიოში თანხმობა ვერ დაისადგურებს.

ამის დამამტკიცებელი საბუთი და მკითხველისთვის ყველაზე შემზარავი კადრები რომანის ბოლო ნაწილიდან ჩნდება, სადაც მოქმედება ისევ ტაილანდში ვითარდება. დამსვენებლებზე  მუსულმანები სასტიკ თავდასხმას აწყობენ. ტერაქტის შედეგად თვალწინ გვიდგება კიდურებმოწყვეტილი, აფეთქებისას ლურსმნებით სახედაფლეთილი და ნაწლავებგადმოყრილი დამსვენებლები, რომლებიც რამდენიმე წუთით ადრე მთელი სილაღით დააბიჯებდნენ ეგზოტიკური ქვეყნის უმშვენიერეს სანაპიროზე და მზის სხივებით ტკბებოდნენ ტალღების შრიალში სუფთა ცის ქვეშ გარუჯვისას…

Michel Houellebecq

 

კატეგორიები:ლიტერატურა
  1. February 14, 2011 at 8:33 am

    არის კიდეც რასისტი და შოვინისტი ))))

    • February 15, 2011 at 8:45 am

      უელბეკს არ ვიცავ, უბრალოდ მგონია, რომ რომანის ბოლოში განვითარებული მოვლენებით ლოგიკურ მოსაზრებას გვიზიარებს – ნებისმიერი გახდება რასისტი, შოვინისტი და უკიდურესად ნაცისტი, თუკი საყვარელი ადამიანი ხელში მხოლოდ იმიტომ აკვდება, რომ სხვა ეროვნების განსხვავებული რელიგიის საწყისებზე მოაზროვნემ მისი ცხოვრების სტილი არ მოიწონა და ასე მიიჩნია მართებულად :–P

  1. No trackbacks yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s

%d bloggers like this: